Verplanten van bomen, wanneer & hoe doe je dat?

Gepost op 07/04/2014
Geschreven door Wouter Crucke

Wanneer bomen verplanten : najaar & winter de beste periode ?

Het verplanten van bomen van de ene naar een andere locatie is een grote operatie waarvan de meeste bomen traag herstellen. Hoe zorgvuldig het verplaatsen ook wordt uitgevoerd, dit resulteert altijd in het vernietigen van een groot deel van het absorberende wortelsysteem van de boom. Het is dan ook van het grootste belang dat het uitgraven, het verplaatsen en het opnieuw planten zorgvuldig wordt uitgevoerd en met de minst mogelijke schade aan het wortelsysteem gebeurt.

 

Wanneer verplanten?

De beste periode om bomen en struiken te verplaatsen is het ‘slapende’ seizoen. De late winter is doorgaans de beste periode om dit te doen omdat dan de voorwaarden om de wortels snel te laten groeien ideaal zijn. Het uitgravan zal het best gebeuren wanneer de bodem zacht is en wanneer de plant geen problemen met de vochthuishouding heeft. Wanneer je in de herfst overgaat tot het verplanten van bomen en struiken, kan je coniferen best vroeg verplaatsen (einde september - oktober) en loofhoutbomen verplaats je best wanneer ze al in slapende toestand zijn.

 

Methode voor kleine bomen (tot 5cm Ø)

De gebruikte methode hangt volledig af van de omvang van de boom, het type grond en de ondergrondse omstandigheden (kabel, leidingen, …). Bomen worden verplaatst ofwel met de blote wortels, ofwel met een volledige kluit met aarde er tussen en er rond (dus met een intacte bodemkluit). Het verplaatsen van bomen met blote wortels wordt doorgaans beperkt tot bladverliezende struiken en kleine bladverliezende bomen (tot 5 cm in diameter), deze vorm van verplanten moet altijd in de vroege lente uitgevoerd worden.

De techniek van het verplaatsen met een kluit wordt gebruikt bij alle groenhoudende bomen, bomen met een diameter van meer dan 5 cm, bladverliezende struiken en bomen die tijdens het groeiseizoen verplaatst worden en bladverliezende struiken en bomen die geacht worden moeilijk verplaatsbaar te zijn. Ook al kunnen veel planten met de laatste methode het hele jaar door verplaatst worden, toch wordt het grootste succes bereikt door dit te doen tijdens het slapende seizoen.

 

De omvang van de bodemkluit

De omvang van de bodemkluit hangt in eerste instantie af van de omvang van de boom die verplaatst moet worden. De plantensoort, het bodemtype en de zorg na het planten kunnen kleine verschillen opleveren voor de aan te raden diameter van de bodemkluit. Soorten die moielijk te verplaatsen zijn hebben een grote bodemkluit nodig dan die soorten die gemakkelijk kunnen getransplanteerd worden. Zwaardere bodems (zoals bodems met veel klei) worden geprefereerd bij het verplaatsen van bomen en planten omdat hier de bodemkluit veel beter zal samenhouden dan bij bodem met een meer korrelige structuur.

Bodems met losse, zanderige grond maken het verplaatsen met een volledige kluit moeilijk of zelfs onmogelijk. Bomen en struiken die na het verplanten gegarandeerd & uitzonderlijk goed verzorgd zullen worden kunnen dan weer met een lichtjes smallere bodemkluit dan de maximum aangeraden omvang verplaatst worden.

De diepte van de bodemkluit is ook van belang en ze zou voldoende moeten zijn om de meerderheid van de wortels van de boom te houden en voldoende mechanische steun te bieden.

 

De procedures voor de bodemkluit met aarde

(Deze beschrijving is enkel voor kleine bomen tot 5 cm Ø) Je hebt degelijk materiaal (zie daarvoor bij www.deboomdokter.be/shop) nodig om dit werk te doen en om de bodemkluit voor te bereiden, zoals een spade, doek en eventueel kippengaas van de juiste afmetingen en een stevige twijg of (bind)draad. Handkarren zijn ook nuttig om er brede en zware bodemkluiten mee te verplaatsen. Het graven is doorgaans gemakkelijker als je de takken van de planten met twijgen inbindt.

Verwijder eerst alle losse en overbodige materiaal rond de plant maar let er op dat je wonden en sneden bij de plant vermijdt. Begin met een cirkel te markeren die 20 cm groter is dan de diameter van de gewenste uiteindelijke bodemkluit om de finale afwerking en vormgeving toe te laten. Werk met de achterkant van de spade in de richting van de plant en graaf recht naar beneden tot een diepte van 10 tot 35 cm rond de gemarkeerde cirkel. Door op deze manier te gaan graven, vermijd je dat je wonden aan de wortels aanbrengt en dat de bodemkluit los komt.

Snijd lange wortels af met een sterke snoeischaar; doe dit niet met de spade want zo dreig je de wortels te beschadigen en de kluit los te maken.

Graaf vervolgens een greppel rond de cirkel met een diepte gelijk aan ongeveer drie vierden van de diepte van de kluit. Volgende stap: geef de kluit vorm door het afronden van de top van de kluit door er een uniforme, ovale vorm rond te maken. Wanneer je uiteindelijk de losse bodem uit de greppel verwijderd hebt, kan je onder de kluit gaan graven in een hoek van 45 ° om alle overblijvende wortels te kunnen afsnijden.

Kleinere kluiten kunnen uit het gat getild worden en op een stuk stof (meestal jute) geplaatst worden. Leg de stof onder de kluit door de kluit op te tillen en de stof eronder te schuiven. Lift vervolgens de kluit op in de tegenovergestelde richting en rol het doek onder de kluit uit. Je hebt hier extra handen voor nodig: twee mannen die de hoeken van de lap vast houden kunnen dan de kluit optillen en verplanten uit het gat. Een plant of een struik mag nooit uit het gat opgetild worden door aan de stam en of de top te gaan trekken.

Deze manuele procedure zal goed werken bij kleinere kluiten. Maar als je bomen gaat verplaatsen die een grotere kluit dan 35 cm in diameter nodig hebben zal je moeten beroep doen op een bredere mechanische uitrusting en wellicht ook de hulp van een professional.

Bodemkluiten nemen snel toe in gewicht naarmate de diameter en de diepte toenemen. Een kluit van 35 cm diameter kan snel een gewicht hebben van 50 tot 80 kg, een kluit van 75 cm kan algauw tussen de 300 en 400 kg wegen, en het gewicht van een kluit met een diameter van ongeveer 1 m weegt zeker meer dan 1000 kg.

Als je de kluit mooi in het midden van de doek legt, kan je de diagonale hoeken van de doek strak aantrekken boven de top van de kluit, en aan elkaar vastknopen. Daarrond kan je eventueel nog een stuk kippengaas doen (ruitvormige draad). Grote kluiten verstevig je best met extra gaasdraad errond.

Laat de kluit niet uitdrogen en zet de boom zo snel mogelijk op zijn nieuwe locatie. Kan dat niet onmiddellijk? Plaats de boom op een locatie met de nodige schaduw, en bedek de kluit met natgemaakte houtschilfers of nat stro om de planten in een goede conditie te houden tot je overgaat tot het herplanten ervan.

Laat me (hieronder) weten wat je vindt van dit artikel en help mij om mijn tips voor jou nóg te verbeteren.

Veel succes :-)

 

Lees meer over:


Reacties op dit artikel

Een beukenhaag (fagus) van 2 m. hoog en 8 jr. oud zou ik volgende week een 80 cm willen opschuiven.
Kan dit nu nog met grote kans op succes?
Bij voorbaat dank voor uw advies. 20/03/2018

Gepost op 20 maart 2018 door Ward Boeynaems

Goed en duidelijk artikel.

Toch een vraagje want het is boom afhankelijk heb ik door.

Wij hebben een maggiolina van 4meter hoog en de stam op zijn dikste punt is de stam +/- 43cm

Is het te doen om deze zelf te verplaatsen met de hand? en wat is dan de beste periode om dit te doen?

mvg

Gert

Gepost op 11 maart 2018 door Wuyts Gert

Elise, die coniferen kun je het beste verplaatsen in het najaar.
Als je in dit jaargetijde (eind winter begin voorjaar) een geul graaft om de wortelkuit heen is de schok niet zo groot. Zo'n 50 cm van de stam af rondsteken. Daarna weer dichtgooien met grond, bewateren en wat snoeien.

In het najaar open je deze geul weer en steek je ook de onderzijde van de wortelkluit door.
Dan voorzichtig verplaatsen naar de gewenste plek. Belangrijk is dat de coniferen op dezelfde diepte in de grond komen te staan.
Geef wat gieters water bij vorstvrij, droog weer!
Succes!

Gepost op 05 maart 2018 door K. Boom

Beste,
wij willen een aantal coniferen verplaatsen. Ze zijn mooi en gezond, maar de vorige eigenaar van ons huis heeft ze te dicht tegen de ramen gezet.
De hoogtes zijn: 5 meter, 3 meter, 1 meter. Wat zouden de overlevingskansen zijn. De grootste heeft misschien wel een diameter van 1,2 m...

met vriendelijke groeten,
Elise

Gepost op 11 februari 2018 door Elise

ik heb een kastanje boom ca 4 m hoog en doorsnee stam ca 9-10 cm
Wanneer kan ik het beste de wortels doorsteken en de boom verplaatsen?
Graag ontvang ik wat informatie hierover.
Bij voorbaat dank

Met vriendelijke groet ,

H Troost

Gepost op 29 oktober 2016 door henk troost

Wanneer kan ik mijn Malus Red Sentinel verplaatsen ?

Gepost op 19 oktober 2016 door Marian

Kan een boompje welke een 1,5 week geleden is geplaatst
en 1,80 hoog is nu nog worden verplaatst.

Alvast dank.

Hans

Gepost op 11 april 2015 door Hans Trommel

Reageer op dit artikel

(wordt niet weergegeven op de website)


Artikel is geschreven door: Wouter Crucke

Zaakvoerder, gecertificeerd European Treeworker, Bomenarchitect én opiniemaker. Als bomenarchitect zorgt Wouter Crucke ervoor dat bomen goed terecht komen. Hij is de rechterhand van studiebureaus of (landschaps)architecten en de drijvende kracht achter het innovatief karakter van Vartago.

Wouter Crucke