Kastanjebomen in Gent, preventief rooien of niet?

Gepost op 03/03/2013
Geschreven door Wouter Crucke
Categorieën: Bomenadvies Openbare werken Wouter's opinie on topics

Kastanjeperikelen, van waar komen ze?

 Zondag 03 februari kreeg ik in de loop van de namiddag een telefoontje van dhr Bert Staes, journalist voor de Gentenaar. Of hij een paar vragen mocht stellen rond de omgewaaide paardekastanje op de brusselsesteenweg in Gentbrugge. Ik schrik mij een hoedje want dat is nu de derde op rij. Vorig jaar viel in juli een kastanje op een auto in de Muinkkaai. In januari 2012 verpletterde een paardenkastanje in het Miljoenenkwartier een auto. Op basis daarvan werden heel wat onderzoeken verricht op bomen, en in het bijzonder paardekastanjes, in Gent. Als gevolg van een aantal onderzoeken werd er een paar maanden geleden beslist om 60 bomen te kappen als preventieve maatregel. De omwonenden waren letterlijk in shock, ze kregen een brief in de bus op donderdag 15 november dat het beetje groen dat hen nog rest zou binnen vier dagen verdwijnen. Op maandag 19 november zou de zaag erin gezet worden.  Onmiddellijk ontstond er een hevig protest door de omwonenden. Ik werd dan ook door hen aangesproken om een tegenexpertise te maken. Dit beperkte zich tot een eenvoudige VTA ( visual tree assessment of visueel onderzoek) om na te gaan of er acuut gevaar tot omvallen was. Dit bleek niet het geval. Ondertussen werden de nodige juridische stappen ondernomen om te kap alsnog tegen te vermijden.

 

Vloek of niet?

En nu valt er dus opnieuw een paardekastanje tegen de grond. Het is alsof er een vloek heerst op de kastanjes in Gent. Of is het iets anders dan een vloek?

Eerst wil ik een paar dingen verduidelijken want er zijn nogal wat misverstanden rond de ziekten en redenen tot omvallen of kappen van bomen.

  • Kan een gezonde boom zomaar omvallen? Een boom met een goede conditie en goede vitaliteit vormt geen gevaar voor zijn omgeving. Extreme stormen niet meegerekend natuurlijk.
  • Zijn de Honingzwam of Reuzenzwam dikwijls de oorzaak van ontwortelen of afbreken? De echte honingzwam of Armillaria mellea komt weinig voor bij stadsbomen omwille van de verhardingen en verdichting van de bodem. Het mycelium bevindt zich trouwens ook tussen wortels van gezonde bomen zonder dat ze worden aangetast. Ze kunnen de stabiliteit van een boom ernstig aantasten maar zijn zeer zelden de echte oorzaak! Je kan gerust stellen dat zo’n aantasting vergelijkbaar is met een stevige griep. Niet schadelijk voor de mens, tenzij je oud of sterk verzwakt bent, dan wordt de griep plots wél een gevaarlijke ziekte waaraan je kan sterven.
  • Is voorkomen beter dan genezen? Jawel, het is de bekastanjes, begijnhoflaan, gent, rooienste manier om alle gevaar te reduceren. Gezonde bomen zijn ook veilige bomen. Ze goed verzorgen is dus van het allergrootste belang. En dat begint al bij het planten van de bomen. Geef die bomen voldoende ruimte want ze komen echt niet toe met hun kuubje grond die ze tegenwoordig meekrijgen.

 Maw, er is veel meer aan de hand dan een aantasting. De meeste aantastingen zijn secundair, het gevolg van iets anders. Bomen in steden hebben het bijzonder moeilijk door de plaatselijke omstandigheden. Daardoor verzwakken ze en vallen ze makkelijker ten prooi aan ziekten een aantastingen.  Zo gaat dat nu eenmaal in de natuur. De zwakste dieren vallen eerst ten prooi en dat is bij bomen niet anders. De prooien zijn hier de bomen en hun aanvallers zijn schimmels, de opruimers van de natuur.

 Wist je trouwens dat schimmels de enige organismen  zijn die hout kunnen afbreken en dus doen rotten? Zonder schimmels zou het hout gewoon blijven bestaan.

 

Waardoor verzwakken bomen in steden?

  • Te weinig ruimte voor de wortels
  • Een verharde, verdichte omgeving voor de wortels (gebrek aan zuurstof en bacteriën).
  • Extreem veel (strooi)zouten bij hun wortels
  • Gebrek aan voedselrijke grond
  • Gebrek of teveel aan water
  • Rigoureuze snoei (kandelaren wordt enkel goed verdragen door platanen)
  • Allerhande beschadigingen

Een goed beleid voor bomen is dus van groot belang, zowel voor de bomen als voor de mensen. Vooral omdat bomen veel langer leven dan mensen. De problemen die ontstaan door een fout beheer duiken meestal pas op na tien(tallen) ja(a)r(en). Wat vandaag allemaal fout loopt met onze bomen is dus voor een groot deel erfmateriaal. Daarbovenop komt dat onze kennis over bomen en hoe ze te beheren pas de laatste decennia van een degelijk niveau begint te zijn.  En het zal nog wel een paar jaren duren vooraleer die kennis doorgedrongen is naar iedereen die met bomen te maken heeft.

Willen we onze erfgenamen niet met dezelfde problemen opzadelen dan moeten we het dringend anders aanpakken. Het is als stad (Gent) of als gemeente niet leuk omkastanjes, begijnhoflaan, gent, rooien deze erfenis willens nillens te ontvangen maar het is niet anders. Het goede nieuws is dat we op vandaag wél over de kennis en vaardigheden beschikken om het beter te doen. We moeten alleen door de zure appel durven bijten en er iets aan doen.

Dat betekent niet dat we alle bomen moeten kappen en dat bestempelen als een “preventief beleid”. Alles vernietigen kan je moeilijk een beleid noemen. Een beleid behoort te bouwen aan vernieuwing en verbetering en te vervangen waar nodig. Een beleid betekent tevens dat er bij een nieuwe aanplant moet gekeken worden naar alle aspecten om tot goede en gezonde bomen te komen die hun investering waard zijn en die een mooie erfgoed nalaten.

 

Een goed bomenbeleid bevat o.a. volgende elementen:

  1. Denk na over de juiste boom op de juiste plaats. http://www.bomenwijzer.be/ kan je daarbij al een handje helpen.
  2. Plant goeie, kwaliteitsvolle bomen.
  3. Zorg voor voldoende (ondergrondse) ruimte voor het wortelgestel van de boom in volwassendom. Dat laatste is van levensbelang.
  4. Vermijd verdichting van de ondergrond. Verkeer smakt de grond toe waardoor bomen te vroeg sterven.
  5. Maak een beheersplan om de bomen op tijd en stond na te kijken en te verzorgen
  6. Controleer de gang van zaken jaarlijks.
  7. Snoei met regelmaat, volgens de regels van de kunst en beperk snoei zoveel mogelijk. Kandelaren is uit den boze.
  8. Geniet zorgeloos  van uw bomen, ze zijn het waard.

Als zaakvoerder van Vartago heb ik een belangrijke missie. Ik heb mijn bedrijf opgericht omdat ik de statistische leeftijd van bomen van 14 jaar, veel te laag vind en wil ver-10-voudigen. En daarvoor heb ik een plan. Wij beschouwen een boom als onze patiënt ipv een object en dus is een goede basisgezondheid is belangrijk. Voor een boom betekent dat voldoende plaats voor de wortels van een goeie kwaliteit. Daarom richten wij die groeiplaats in op zo’n manier dat bomen er wel bij varen en oud kunnen worden.

PS: Het is mijn missie die mijn bedrijf stuurt en zin geeft en daarom voel ik mij geroepen om u de hand te reiken. Beschouw deze brief dus niet als een commerciële zet maar als een hulpgevende hand die handelt vanuit zijn bezorgdheid voor een gezond en veilig bomenbestand.

Wouter Crucke – Zaakvoerder & Bomenarchitect

Volg ons op Twitterfacebook of Linkedin of download mijn 14 Gouden Tips

Lees meer over:

Reageer op dit artikel

(wordt niet weergegeven op de website)


Artikel is geschreven door: Wouter Crucke

Zaakvoerder, gecertificeerd European Treeworker, Bomenarchitect én opiniemaker. Als bomenarchitect zorgt Wouter Crucke ervoor dat bomen goed terecht komen. Hij is de rechterhand van studiebureaus of (landschaps)architecten en de drijvende kracht achter het innovatief karakter van Vartago.

Wouter Crucke